خليقه اى ذات جسم و خلق . و سحابة خليقة : ابرى كه در آن اثر باران باشد . خليل ( xalil ) ا . ع . دوست . ج : اخلاء و خلان . و سوراخ نافذ كرده . و خليلك يعنى دل تو و بينى تو . و خليل الله و الخليل : حضرت ابراهيم . و خليل بن احمد ازدى بصرى : از علماى لغت كه علم عروض راوى ان شاء كرد و در تعبد و زهد سرآمد اقران بود در سال 135 هجرى وفات كرد . خليل ( xalil ) ص . ع . صادق و دوست خالص . و لاغر مختل الجسم . و رجل خليل : مرد درويش مفلس . خليلات ( xalil t ) ع . ج . خليلة . خليلان ( xalil n ) ا . ع . نام مغنى مشهور . خليلة ( xalilat ) ص . ع . مونث خليل . زن صادق . و زن دوست خالص . ج : خليلات و خلائل . خليميدن ( xelimidan ) ف ل . پ . گرفتن بينى و بيرون كردن خلم از آن . خليواج ( xaliv j ) ا . ع . زغن و غليواج . خم ( xam ) ا و ص . پ . كج و كوز - ضد راست - و منحنى . و كجى و انحناء و مايل و پيچ و تاب و مجعد . و جعده و گره و عقد . و زلف . و اعوجاج و خميدگى و كوزى و تحدب . و تاوچين . و صف و قطار . و آن قسمت از كمند كه به گردن پيچيده شود . و حلقه‌اى كه از ميان آن رسن را بيرون مىكنند تا كمند مستحكم و سخت گردد . و خانهء زمستانى . و گريز و فرار و هزيمت . و خميدگى و تحدب طاق و ايوان و پيش خانه . و خرپشته . و خم اندر خم : پيچ در پيچ . و حلقه‌هاى مجعد مو و گيسو . و خم اندر خم داشتن : حريف بودن و مساوى هم بودن . و خم دادن : كج كردن و ميل دادن و پيچيدن و تاب دادن . و دفع كردن و رد كردن . و مقاومت كردن . و خم زدن : گريختن و فرار كردن . و خم كردن : كج كردن و مايل كردن و تافتن و تاب دادن زلف . و خم گرفتن : كج شدن . و مايل شدن . خم ( xem ) ا . پ . جراحت و چرك و ريم . و زخم دردناك . و خوى و طبيعت . و مخاط و خلم . و خم چشم : چرك چشم . خم ( xom ) ا . پ . ظرفى سفالين و يا گلين و بزرگ كه در آن آب و دوشاب و سركه و شراب و آرد و مانند آن كنند . و انبيق . و گنبد . و محراب ورف . و سقف قبه و عمارت . و نفير . و نقاره و طبل . ورنگله . و خاموشى و سكوت . و خم آهن‌گون : و يا خم لاجورد : آسمان . و رويينه خم : طبل برنجين و يا رويين . و بخم در شدن : مراقبه كردن . و از خارج به داخل وارد كردن . و ملاحظه نمودن و مواظبت نمودن . خم ( xom ) ص . پ . خاموش و ساكت . خم ( xamm ) ا و ص . ع . ثناى نيك . و گريهء سخت . و لحم خم : گوشت پخته شدهء گنديده . خم ( xamm ) م . ع . خم البيت خما ( از باب نصر ) : روفت آن خانه را . و خم البئر : پاك كرد آن چاه را . و خم الناقة : دوشيد ناقه را . و هو يخم ثيابه اى يثنى عليه . و خم الدجاج ( مجهولا ) : حبس كرده شد ماكيان در قفس . و خم الشيئ : بريد آن چيز را . و خم فلانا : ثنا گفت مر فلان را ثناى نيك . و خم فلان : سخت گريست فلان . و خم اللحم خما و خموما ( از باب نصر و ضرب ) : گنده شد گوشت و بيشتر استعمال آن در پخته و بريان است . و خم اللبن : متغير شد شير از بد بوئى خيك . المثل : هو السمن لا يخم يضرب للرجل اذا ذكر بخير و اثنى عليه اى انه احسن الحمية لا غائلة عنده و لا يتلون و لا يتغير عما صبغ عليه . خم ( xemm ) ا . ع . بستان خالى . خم ( xomm ) ا . ع . گوى در زمين كه در آن خاكستر گسترده بچه‌هاى گوسپند را در آن كنند . ج : خمة . و خم مانندى از بوريا كه در آن كاه كنند تا ماكيان در آن بيضه نهد . و قفص ماكيان . و چاهى به مكه . و غدير خم : موضعى است ميان حرمين بر سه ميل از جحفة و در آنجا غديرى است مشهور و قال الزهرى : لما حج رسول اللّه صلى اللّه عليه و آله حجة الوداع و عاد قاصد المدينة قام بغدير خم و هو ماء بين مكة و المدينة و ذلك فى اليوم الثامن عشر من ذى الحجة الحرام وقت الهاجرة فقال ايها الناس انى مسئول و انتم مسئولون هى بلغت قالوا نشهد انك قد بلغت و نصحت و قال و انا اشهد انى قد بلغت و نصحت ثم قال ايها الناس أ ليس تشهدون ان لا إله الا اللّه و انى رسول اللّه قالوا نشهد ان لا إله الا اللّه و انك رسول اللّه قال و انا اشهد مثل ما شهدتم ثم قال ايها الناس قد خلفت فيكم ما ان تمسكتم به لن تضلوا بعدى كتاب اللّه و اهل بيتى الاوان اللطيف اخبرنى انهما لم يفترقا حتى يردا على الحوض ثم قال ايها الناس من اولى الناس بالمؤمنين قالوا اللّه و رسوله اعلم قال ان اولى الناس بالمؤمنين اهل بيتى يقول ذلك ثلث مرات ثم قال فى الرابعة و اخذ بيد على اللهم من كنت مولاه فعلى مولاه اللهم و ال من والاه و عاد من عاداه يقولها ثلث مرات الا فليبلغ الشاهد الغائب . و روى الامام احمد ابن جنبل فى مسنده عن البراء بن غارب قال :